YENİ DOĞAN ÇOCUĞUN AKİKA, İSİM, TIRAŞ VE
SÜNNET VAKİTLERİNİN TAYİNİ VE HÜKÜMLERİ
Soru: Çocuğum pazar günü saat 12:40’ta doğdu, hangi gün ismini koyacağım saçını keseceğim saçın sadakasını vereceğim? Akikasını ne zaman keseceğim bir de sünnet etmek istiyorum, bunları hangi günlerde yapmam gerekiyor beni bilgilendirir misin?
Cevâb:
Hamd ve hüküm yalnızca Allâh’u Teâlâ’ya mahsûstur. Salât ve selâm Muhammed aleyhisselâm’a, onun âline ve ashâbına olsun.
• Mes’elenin Tanımı ve Hükmü
Söz konusu mes’ele, yeni doğan bir çocuk için İslâm şerîatının emrettiği veya tavsiye ettiği “akika kurbanı, isimlendirme, saç tıraşı, sadaka ve hıtan (sünnet)” amellerinin hangi gün icra edileceğinin tayinidir.
Belirttiğiniz tarihte (Pazar günü gündüz vakti) doğan çocuk için, sünnete en uygun olan vakit doğumun yedinci günüdür. Akika kurbanı kesmek, saçı tıraş edip ağırlığınca gümüş sadaka vermek ve isimlendirmek bugünde yapılmalıdır. Bu, müekkeked bir sünnettir.
Hesaplamaya göre, Pazar günü doğan çocuğunuzun yedinci günü Cumartesi günüdür. Dolayısıyla bu amellerin 27.12.2025 Cumartesi günü icra edilmesi Rasûlullâh sallallâhu aleyhi ve sellem’in sünnetine en muvafık olanıdır.
• Hükmün Delîlleri ve Gerekçeleri
Bu hükmün dayandığı temel nasslar (delîller) şunlardır:
a) Yedinci Günün Tayini ve Yapılacaklar Hakkında: Semure bin Cundub radîyallâhu anh’dan rivâyet edildiğine göre, Rasûlullâh sallallâhu aleyhi ve sellem, şöyle buyurmuştur:
«.كُلُّ غُلاَمٍ رَهِينَةٌ بِعَقِيقَتِهِ تُذْبَحُ عَنْهُ يَوْمَ سَابِعِهِ وَيُحْلَقُ وَيُسَمَّى»
“Her çocuk akikası karşılığında rehindir. Doğumunun yedinci gününde onun adına kurban kesilir, saçı tıraş edilir ve ona isim verilir.” [Ebû Dâvûd, Edâhî, 21; Tirmizî, Edâhî, 19]
b) Saçın Ağırlığınca Sadaka Verilmesi Hakkında: Alî bin Ebî Tâlib radîyallâhu anh’den rivâyet edildiğine göre: Rasûlullâh sallallâhu aleyhi ve sellem Hasan için bir koyun akika kesti ve şöyle buyurdu:
«.يَا فَاطِمَةُ احْلِقِي رَأْسَهُ وَتَصَدَّقِي بِزِنَةِ شَعْرِهِ فِضَّةً»
“Ey Fâtıma! Onun başını tıraş et ve saçının ağırlığınca gümüş tasadduk et.” [Tirmizî, Edâhî, 20]
c) Sünnet Olma (Hıtan) Hakkında: Ebû Hureyre radîyallâhu anh’dan rivâyet edildiğine göre, Rasûlullâh sallallâhu aleyhi ve sellem, şöyle buyurmuştur:
«.الْفِطْرَةُ خَمْسٌ … وَالْخِتَانُ»
“Fıtrat beştir… (Bunlardan biri de) sünnet olmaktır.” [Buhârî, İsti’zân, 51; Müslim, Tahâret, 49]
• Âlim Görüşleri:
El-Mevsuatu’l-Fıkhiyye isimli eserde şöyle denilmiştir:
“Cumhur-u ulemâ (Mâlikîler, Şâfiîler ve Hanbelîler); yeni doğan çocuğun saçının, doğumunun yedinci gününde tıraş edilmesinin ve saçının ağırlığınca sadaka verilmesinin müstehab olduğu görüşündedir.
Mezheblere göre sadakanın cinsi ve yöntemi:
Mâlikî ve Şâfiîlere göre: Saçın ağırlığınca altın veya gümüş sadaka verilir. Hanbelîlere göre: Sadaka gümüş olarak verilir. Tıraş edilmemesi durumu: Eğer saç tıraş edilmezse, saçın ağırlığı tahmin edilir ve o miktar üzerinden sadaka verilir. Sıralama: Saçın tıraş edilmesi işlemi, akika kurbanı kesildikten sonra yapılır.” [El-Mevsuatu’l-Fıkhiyye: 26/107]
• Değerlendirme
Verilen hükmün gerekçeleri ve hikmetleri şunlardır:
a) Günün Hesaplanması: Şer’î gün hesâbında, güneş batmadan önce doğan çocuk için o gün “birinci gün” sayılır. Pazar günü saat 12:40’ta doğan çocuk, günü idrak etmiştir. Dolayısıyla Pazar 1. gün kabul edilir ve 7. gün Cumartesi gününe tekabül eder. Zîrâ bu kâideye binaen; Pazar (1), Pazartesi (2), Salı (3), Çarşamba (4), Perşembe (5), Cuma (6), Cumartesi (7. Gün) olmaktadır.
b) Akika, İsim ve Tıraşın Tertibi: Hadîs-i şerîfteki “ve” bağlacı, bu işlemlerin aynı gün (yedinci gün) yapılmasının faziletine işâret eder. İsim koyma hususunda, doğduğu gün isim koymak da câizdir. Ancak yedinci güne kadar bekletildiyse, sünnet olan o gün ismin ilân edilmesidir.
c) Saçın Tıraşı ve Sadaka: Çocuğun başındaki “ana tüyü”nün tıraş edilmesi ve ağırlığınca gümüş sadaka verilmesi hem maddî hem manevî bir temizlik ve şükür ifâdesidir. Gümüş yerine altın verilebilir diyenler olsa da nassın zahiri (Fâtıma radîyallâhu anhâ hadisi) “gümüş” üzerinedir.
d) Sünnet (Hıtan) Mes’elesi: Sünnet (hıtan) işlemi için “kesinlikle yedinci gün yapılmalıdır” diye sahîh ve bağlayıcı bir emir yoktur. Ancak çocuk baliğ olana kadar herhangi bir vakitte yapılabilir. Bununla birlikte, iyileşmenin hızlı olması ve çocuğun acıyı daha az hissetmesi sebebiyle yedinci günde yapılması, seleften birçok alim tarafından müstehab (güzel) görülmüştür. Cabir radîyallâhu anh’den gelen bir rivayette Rasûlullâh sallallâhu aleyhi ve sellem Hasan ve Hüseyin’i yedinci gün sünnet ettirdiği nakledilir (Taberânî). Haberin senedinde tenkitler olsa da amel bakımından bugün uygundur.
• Sonuç
Sualiniz üzerine şer’i delîller ışığında yapmanız gerekenler sırasıyla şöyledir:
Tüm bu işlemleri 27 Aralık 2025 Cumartesi günü gerçekleştirmeniz sünnete en uygun olanıdır.
a) Akika Kurbanı: Cumartesi günü, imkânınız varsa (erkek çocuk için efdal olan iki koyun, bir tane de yeterlidir) kurbanı kesiniz.
b) Tıraş ve Sadaka: Çocuğun saçını tamâmen tıraş ediniz. Çıkan saçı tartınız veya tahmini bir ağırlık belirleyip (genelde 1-2 gram gelir), o miktardaki gümüşün bugünkü değeri kadar parayı fakirlere sadaka veriniz.
c) İsim: Eğer henüz koymadıysanız, çocuğunuza güzel, İslâmî bir ismi o gün veriniz.
d) Sünnet: Eğer tıbbi bir engel yoksa aynı gün (Cumartesi) sünnet ettirmeniz de güzeldir, fakat bu akîka ve tıraş gibi o güne has bir vakit değildir; daha sonra da yapılabilir.
Unutulmamalıdır ki, bu ameller çocuğun üzerindeki bir haktır ve şükrün ifâdesidir. Rasûlullâh sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur:
«.فَإِذَا نَهَيْتُكُمْ عَنْ شَيْءٍ فَاجْتَنِبُوهُ، وَإِذَا أَمَرْتُكُمْ بِأَمْرٍ فَأْتُوا مِنْهُ مَا اسْتَطَعْتُمْ»
“Sizi nehyettiğim şeylerden kaçının, emrettiğim şeyleri de gücünüz yettiğince yerine getirin.” [Müslim, Hac, 412]
Allâh Subhânehu ve Teâlâ en iyisini bilendir.
Kaan Sâlih
