-Kolaylaştırılmış Şafiî Fıkhı-
TAHÂRET KİTABI
Rahmân ve Rahîm olan Allâh’ın ismiyle. Hamd, âlemlerin Rabbi olan Allâh’a mahsustur. O’na hamd eder, O’ndan yardım ve mağfiret dileriz. Nefislerimizin şerrinden ve amellerimizin kötülüğünden O’na sığınırız. O’nun hidâyete erdirdiğini hiç kimse saptıramaz, saptırdığını ise hiç kimse hidâyete erdiremez. Şehâdet ederim ki, Allâh’tan başka ibâdete lâyık hiçbir ilâh yoktur. Ve yine şehâdet ederim ki, Muhammed sallallâhu aleyhi ve sellem O’nun kulu ve Rasûlüdür… Bundan sonra:
***
ABDESTİN SÜNNETLERİNİN VE ÂDÂBININ TEFERRUÂTI
Abdest Uzuvlarını Yıkarken Okunan Duâların Hükmü
İmâm Nevevî’nin el-Ezkâr ve el-Mecmû’da ve İbnü’s-Salâh’ın belirttiği üzere abdest uzuvlarını yıkarken okunan duâlar hakkında merfû sahîh bir hadîs bulunmamaktadır; bu sebeple İmâm Nevevî bu duâların aslı olmadığını ifade etmiştir. Aslı olmayan ibâdet lafızlarını ve şekillerini, zamanlarını ve mekanlarını terk etmek ittibânın gereğidir. Bu nedenle herhangi bir aslı olmayan abdest uzuvları yıkanırken okunan duâların terk edilmesi gerekir.
Abdest Yenilemenin (Tecdîd-i Vudû’) Hükmü ve Şartı
Abdesti bozulmamış olan kimsenin yeniden abdest alması (tecdîd-i vudû’) sünnettir. Ancak mutemed görüşe göre abdest yenilemenin sünnet olması için, önceki abdestle en az iki rekât farz veya nâfile bir namaz kılınmış olması şarttır. Mezhep içindeki diğer bir veche göre ise tilâvet veya şükür secdesi yapılmış yahut tavaf edilmiş veya Mushaf’a dokunulmuş olması da abdest yenilemenin sünnet olması için yeterlidir. Önceki abdestle hiçbir ibâdet yapmadan üst üste abdest almak ise sünnet değildir.
***
SÜREKLİ ÖZÜR SAHİPLERİNİN VE MÜSTEHÂZANIN HÜKÜMLERİ
Sürekli Özür Sahibinin (Dâimü’l-Hades) Tanımı ve Tahâret Şartları
İdrarını tutamayan yani selesü’l-bevl, sürekli yel kaçıran veya istihâza kanı gören ve namaz vaktinin içinde abdest alıp namaz kılacak kadar bile bu akıntının kesilmediği kimseye sürekli özür sahibi yani dâimü’l-hades denir. Bu kimsenin namazının sahîh olması için beş şart vardır:
(1) Vakit girdikten sonra tahâret yapmak,
(2) Önce necâset mahallini yıkamak,
(3) Akıntıyı önlemek için pamuk koyup sıkı bir bezle bağlamak,
(4) Hemen ardından abdest alıp “namazı mubah kılmaya” niyet etmek,
(5) Abdest biter bitmez gecikmeden hemen namaza başlamak. Namaz maslahatı olan ezân, kâmet, sütre koymak veya cemaati beklemek gibi gecikmeler zarar vermez ve her farz namaz için vakit girdiğinde yeniden abdest almak.
Kanaması On Beş Günü Aşan (Müstehâza) Kadınların Sınıfları
Kanaması hayzın en uzun sınırı olan on beş (15) günü aşan kadın yani müstehâza, dört kısma ayrılır:
(1) Mübtedie-i Mümeyyize: İlk defa hayız gören ve kanı ayırt edebilen kadın. Buluğ çağına girip ilk defa kan gören ve gelen kanın bir kısmı kuvvetli (koyu/siyah), bir kısmı zayıf (açık/kırmızı) olan kadındır. Kuvvetli kanın hayız sayılabilmesi için üç şart aranır:
(a) Kuvvetli kan en az 24 saat sürmeli,
(b) On beş günü aşmamalı,
(b) Ardından gelen zayıf kan da peş peşe en az on beş gün devam etmelidir. Böylece iki hayız arası asgarî temizlik süresi gerçekleşmiş olsun.
Bu şartlar sağlandığında kuvvetli kan günleri hayız, zayıf kan günleri ise istihâza (özür) kabul edilir.
(2) Mübtedie-i Gayr-i Mümeyyize: İlk defa hayız gören fakat kanı ayırt edemeyen kadın. İlk defa kan görüp kanı tek renkte gelen yahut temyiz şartlarını eksik taşıyan kadındır. Bu durumda:
(a) Mezhepte mutemed olan kavle göre: Her ayın başlangıcındaki bir gün bir gecesi (24 saati) hayız, geri kalan yirmi dokuz günü ise temizlik sayılır.
(b) Diğer kavle göre: Kadınların ekseriyet âdeti esas alınarak her ayın ilk 6 veya 7 günü hayız kabul edilir.
(3) Mu’tâde: Daha önceden belirli bir âdet düzeni bulunan kadın. Daha önce geçmiş bir âdeti ve temizlik süresi sabit olan kadındır.
(a) Kanında temyiz (kuvvetli-zayıf ayrımı) yoksa: Doğrudan önceki bilinen âdet günlerini esas alır; fazlası istihâzadır.
(b) Kanında temyiz varsa: Mezhepte mutemed kavle göre, eski âdetine değil, temyize (kuvvetli kana) itibar edilir; kuvvetli kanı hayız, zayıfı istihâza sayılır. Mukâbil kavle göre, temyize değil, önceki yerleşik âdet günlerine itibar edilir.
(4) Mütehayyire: Âdet düzenini tamamen şaşırmış ve unutmuş kadın. Daha önce âdet görmüş olmakla birlikte hem âdetinin ay içindeki vaktini hem de gün sayısını kesin olarak unutmuş kadındır. Bu kadın şer’an her an hayızlı olma veya her an temiz bulunma ihtimali taşıdığından ihtiyatla hareket eder: Hayızlı sayılma ihtimaline binaen Kur’ân okuması, mushafa dokunması ve eşiyle münasebette bulunması haramdır. Temiz olma ihtimaline binaen namaz ve oruç mükellefiyeti düşmez; kaza ihtimalini önlemek için farz namazları kılar ve her farz namaz vakti girdikten sonra gusledip vaktin namazını edâ eder.
***
Hamd âlemlerin rabbi olan Allâh’a mahsustur. Salât ve selâm yaratılmışların en hayırlısı Muhammed sallallâhu aleyhi ve sellem’in, âlinin ve ashâbının üzerine olsun.
Rabbinin rahmetine muhtaç kul,
Kaan Sâlih.
