-Kolaylaştırılmış Şafiî Fıkhı-
TAHÂRET KİTABI
Rahmân ve Rahîm olan Allâh’ın ismiyle. Hamd, âlemlerin Rabbi olan Allâh’a mahsustur. O’na hamd eder, O’ndan yardım ve mağfiret dileriz. Nefislerimizin şerrinden ve amellerimizin kötülüğünden O’na sığınırız. O’nun hidâyete erdirdiğini hiç kimse saptıramaz, saptırdığını ise hiç kimse hidâyete erdiremez. Şehâdet ederim ki, Allâh’tan başka ibâdete lâyık hiçbir ilâh yoktur. Ve yine şehâdet ederim ki, Muhammed sallallâhu aleyhi ve sellem O’nun kulu ve Rasûlüdür… Bundan sonra:
***
MEST VE SARGI (CEBÎRE) ÜZERİNE MESHETMEK
Mestler Üzerine Meshetmenin Hükmü
Abdestte ayakları yıkamak yerine şartlarını taşıyan mestler üzerine meshetmek hem yolcu hem mukîm için, kadın ve erkek herkes hakkında câiz ve ruhsattır.
Mest Üzerine Meshetmenin Süresi
Mest üzerine meshetmenin süresi; mukîm yani yolcu olmayan için bir gün bir gece (24 saat), sefer-i kasr mesafesi yolculuğa çıkan misafir yani yolcu için ise üç gün üç gecedir (72 saat).
Mezhepte mutemed görüşe göre bu süre, mestleri giydikten sonra abdestin bozulduğu yani hadesin vukû bulduğu andan itibaren başlar. Mezhep içindeki diğer bir görüşe ve İmâm Nevevî’nin el-Mecmû’da delil bakımından kuvvetli gördüğüne göre ise hadesten sonra yapılan ilk meshten itibaren başlar.
Mukîm iken meshedip sonra yola çıkan veya yolculukta meshedip sonra mukîm olan kimse, mukîm süresini (24 saati) tamamlar.
Mestler Üzerine Meshetmenin Şartları
Mestler üzerine meshetmenin sahîh olması için başlıca beş (5) şart vardır:
1. Mestlerin, tam bir tahâretten yani abdest veya gusül tamamen bittikten sonra giyilmiş olması. Bir ayağını yıkayıp mestini giydikten sonra diğer ayağını yıkayıp mestini giyse, birinci mest tam tahâretten önce giyildiği için sahîh olmaz, o mesti çıkarıp tekrar giymesi gerekir.
2. Mestlerin topuklarla beraber her iki ayağın farz olan yıkama mahallini tamamen örtmesi. Alt ve yan taraflarından ayağın görünmemesi, yırtık ve delik olmaması gerekir. Kavl-i kadîme ve bazı Şâfiî muhakkiklerinin tercihine göre ise yürümeye mâni olmayan az yırtık zarar vermez.
3. Mestlerin kendisiyle peş peşe yürümeye dayanıklı ve sağlam olması. Sadece ince pamuklu ya da yün çorap üzerine meshetmek sahîh değildir; ancak su geçirmeyen ve ayakkabısız yürümeye dayanıklı kalın çorap üzerine meshedilebilir.
4. Mestlerin temiz olması yani necis deriden yapılmış olmaması.
5. Mestlerin içine su döküldüğünde suyu hemen ayağa geçirmeyecek nitelikte olması.
Mest Üzerine Meshin Keyfiyeti
Farz olan en az miktarı, mestin üst yüzeyinden; ayak sırtı hizasından az bir kısmına ıslak eli değdirmektir. Sadece mestin altına, topuğuna veya yan kenarlarına meshetmek yeterli olmaz.
Sünnet olan şekli ise; sağ elin parmaklarını açık olarak mestin üst kısmında ayak parmakları ucuna, sol elin parmaklarını ise mestin altına topuk altına koyup, sağ eli bileğe doğru, sol eli ise parmak uçlarına doğru hatlar hâlinde çekerek hem üstünü hem altını bir defa meshetmektir. Mestleri yıkamak veya üç defa meshetmek ise mekrûhtur.
Mest Üzerine Meshi Bozan Şeyler
Mest üzerine meshi üç (3) şey iptal eder:
1. Mestlerin birinin veya ikisinin ayaktan çıkması yahut topuk görünecek kadar sıyrılması ya da yırtılması,
2. Mesh süresinin (24 veya 72 saatin) dolması,
3. Cünüplük, hayız veya nifas gibi guslü gerektiren büyük bir hadesin meydana gelmesi.
Sadece mestlerin çıkması veya sürenin dolması durumunda kişinin abdesti varsa mutemed görüşe göre yeniden abdest alması gerekmez; sadece ayaklarını yıkaması yeterlidir, diğer bir veche göre ise abdesti baştan alması gerekir.
Sargı, Alçı ve Yara Bandı (Cebîre) Üzerine Meshetmek
Kırık veya yara üzerine sarılan alçı ve sargıyı yani cebîreyi çözmek zarar verecekse mezhepte mutemed görüşe göre:
(1) Uzvun sağlam kısımları su ile yıkanır,
(2) Yaralı kısmın üzerindeki sargının tamamı ıslak elle suyla meshedilir, mezhep içindeki kuvvetli bir veche göre ise teyemmüm yaralı kısmın bedeli olduğu için sargı üzerine ayrıca suyla meshetmek şart değildir,
(3) Ayrıca yıkayamadığı yaralı uzuv için suyla yıkama sırası geldiğinde teyemmüm yapılır.
Mezhepte mutemed görüşe göre eğer sargı abdestsiz iken veya sağlam deriden tutması için zorunlu olandan fazla bir kısmı kaplayacak şekilde konulmuşsa yahut teyemmüm uzuvları olan yüz ve ellerde ise, iyileştikten sonra o namazların iâde edilmesi gerekir. İmâm Nevevî ise el-Mecmû’da sargı abdestsiz iken konulmuş veya sağlam deriden fazla yer tutmuş olsa bile kılınan namazların iâde edilmesinin gerekmediği görüşünü tercih etmiştir.
***
Hamd âlemlerin rabbi olan Allâh’a mahsustur. Salât ve selâm yaratılmışların en hayırlısı Muhammed sallallâhu aleyhi ve sellem’in, âlinin ve ashâbının üzerine olsun.
Rabbinin rahmetine muhtaç kul,
Kaan Sâlih.
