-Kolaylaştırılmış Şafiî Fıkhı-
TAHÂRET KİTABI
Rahmân ve Rahîm olan Allâh’ın ismiyle. Hamd, âlemlerin Rabbi olan Allâh’a mahsustur. O’na hamd eder, O’ndan yardım ve mağfiret dileriz. Nefislerimizin şerrinden ve amellerimizin kötülüğünden O’na sığınırız. O’nun hidâyete erdirdiğini hiç kimse saptıramaz, saptırdığını ise hiç kimse hidâyete erdiremez. Şehâdet ederim ki, Allâh’tan başka ibâdete lâyık hiçbir ilâh yoktur. Ve yine şehâdet ederim ki, Muhammed sallallâhu aleyhi ve sellem O’nun kulu ve Rasûlüdür… Bundan sonra:
***
HAYIZ, NİFAS VE İSTİHÂZA HÜKÜMLERİ
Kadının Rahminden Gelen Kanların Kısımları
Kadının rahminden gelen kanlar üç (3) kısımdır:
1. Hayız yani âdet kanı: Hastalık ve doğum gibi bir sebep olmaksızın fıtrat icâbı belirli vakitlerde rahmin en dip kısmından gelen kandır.
2. Nifas yani loğusalık kanı: Doğumdan sonra gelen kandır.
3. İstihâza yani özür kanı: Hayız ve nifas günleri dışında rahmin alt kısmındaki bir damarın (âzil damarının) çatlamasıyla hastalık sebebiyle gelen kandır.
Hayzın Yaşı
Bir kız çocuğunun hayız görebileceği en erken yaş, kamerî dokuz (9) yaşını tamamladığı veya dokuz yaşına on altı günden az kaldığı zamandır; bundan önce görülen kan hayız değil, istihâza (fesad) kanıdır.
Hayzın üst yaş sınırı ise yoktur; kadın yaşadığı sürece hayız görebilir.
Hayız Süresi
1. Hayzın en az süresi: Bir gün ve bir gecedir. Aralıksız 24 saat veya on beş günü aşmayan bir dönem içinde toplam 24 saate ulaşan kesintili kanamadır.
24 saatten az süren kan hayız değil, istihâza kanıdır. On beş günü aşmayan hayız süresi içindeki kansız ara günlerin tamamı mezhepte mutemed olan görüşe göre hayız sayılır; mezhep içindeki diğer görüşe göre ise kanın kesildiği ara günler temizlik (tuhr) sayılır.
2. Hayzın en çok süresi: On beş (15) gün ve gecedir. On beş günü aşan kan istihâza kanıdır.
3. Hayzın gâlib yani çoğunlukla görülen süresi: Altı (6) veya yedi (7) gündür.
İki Hayız Arasındaki En Az Temizlik (Tuhr) Süresi
İki hayız arasındaki temizlik süresinin en azı on beş (15) gün ve gecedir. Çoğunlukla temizlik süresi yirmi bir ila yirmi üç gün arasıdır. Temizlik süresinin en çoğu için ise bir sınır yoktur; kadın aylarca veya yıllarca hiç hayız görmeyebilir.
Hâmile kadının gördüğü kan da mezhepte mutemed olan kavl-i cedîde göre şartlarını taşıyorsa hayız kanıdır. Kavl-i kadîme göre ise hâmile kadın hayız görmez, gördüğü kan istihâza kanıdır.
Ayrıca hayız günleri içinde görülen sarı ve bulanık akıntı mutemed görüşe göre hayızdır.
***
NİFAS VE İSTİHÂZA HÜKÜMLERİ
Nifas (Loğusalık) Süresi
1. Nifasın en az süresi: Bir lâhzadır; bir an kan gelip kesilmesidir.
2. Nifasın gâlib süresi: Kırk (40) gündür.
3. Nifasın en çok süresi: Altmış (60) gündür. Doğumdan itibaren on beş gün geçmeden kan gelmezse hiç nifas görmemiş sayılır.
On beş günden sonra gelen kan nifas değil hayız olur; altmış günü aşan kan ise istihâza kanıdır.
İstihâza (Özür) Kanı
İstihâza kanı gören kadın ve idrar tutamayan, sürekli yel kaçıran özür sahibi kimse temiz hükmündedir; namazını ve orucunu terk etmez. Her farz namaz için vakit girdikten sonra; önce uzvundaki kanı yıkar, kanın akmasını önlemek için oruçlu değilse ve eziyet vermiyorsa önce tampon ya da pamuk kullanır sonra üzerine ped ya da sıkı bir bez bağlar. Ardından hiç beklemeden abdestini alır ve hemen farz namazını kılar. Bu abdestle dilediği kadar nâfile namaz da kılabilir. Ancak her bir farz namaz için vakit girdikten sonra sargıyı yenileyip yeni bir abdest alması şarttır.
Hayız ve Nifas Hâlindeki Kadına Haram Olan Şeyler
Hayız ve nifas hâlindeki kadına, cünübe haram olan altı (6) şeye ilâveten dört (4) şey daha (toplam on (10) şey) haramdır. Bunlar:
1. Namaz kılmak. Bu süredeki namazları temizlendikten sonra kazâ etmesi gerekmez; ancak kan kesildiği anda vakit içinde bir tekbîr alacak kadar süre kalmışsa o vaktin namazını kazâ etmesi farz olur. Şayet bu vakit ikindi veya yatsı ise, mezhepte sahîh ve muteber olan kavle göre, kendisiyle cem’ edilen önceki öğle veya akşam namazını da kazâ etmesi gerekir. Kavl-i kadîme ve İmâm Müzenî’ye göre ise önceki namaz kazâ edilmeyip yalnızca idrak edilen vaktin namazı kazâ edilir.
2. Kâbe’yi tavaf etmek.
3. Mushaf’a dokunmak.
4. Mushaf’ı taşımak.
5. Mescidde durmak ve ayrıca kanın mescidi kirletme ihtimâli varsa mescidden geçmek de haramdır.
6. Kur’ân-ı Kerîm okumak. Mezhepte sahîh ve muteber olan hükme göre; hayızlı kadının ezberini unutma endişesi bulunsa veya Kur’ân öğretiyor olsa dahi diliyle telaffuz ederek okuması harâmdır; zira unutma korkusu âyetleri kalpten geçirmekle giderilir.
Bununla birlikte mezhep içinde; kavl-i kadîm ve bir veche dayalı olarak, hayız süresinin uzunluğu sebebiyle unutma endişesi taşıyan veya eğitimle meşgul olan kadının okumasına cevâz veren zayıf bir kavil de zikredilmiştir. (Uygulamada ise Mâlikî mezhebinin görüşü ile amel edilebilir.)
7. Oruç tutmak. Farz veya nâfile oruç tutması haramdır ve sahîh olmaz; ancak temizlendikten sonra Ramazan’da tutamadığı farz oruçları kazâ etmesi farzdır.
8. Talâk yani boşama: Kadın hayız veya nifas hâlindeyken -kendi isteğiyle hul’ yapması veya henüz zifâf olmaması hâriç- kocasının onu boşaması bid’î talâk olduğundan haramdır; ancak boşarsa talâk geçerli olur.
9. Cinsel ilişki ve göbek ile diz kapağı arasından faydalanmak: Hayız ve nifas hâlindeki kadının fercinden cinsel ilişkiye girmek icmâ ile büyük günahtır; ayrıca göbek ile diz kapağı arasındaki teninden çıplak olarak (örtüsüz) faydalanmak da haramdır, örtü üzerinden veya göbek üstü ve diz altından faydalanmak ise câizdir. İmâm Nevevî ise el-Mecmû’, et-Tahkîk ve et-Tenkîh’te delil bakımından yalnızca cinsel ilişkinin haram olduğu, cinsel ilişki dışında göbek ile diz kapağı arasından örtüsüz faydalanmanın ise haram olmayıp tenzîhen mekrûh olduğu görüşünü tercih etmiştir.
10. Su ile tahâret (gusül veya abdest) almak: Kan kesilmeden önce ibâdet niyetiyle gusül veya abdest alması (hac ihramı guslü gibi temizlik gusülleri hâriç) sahîh olmadığı için tahrîmen mekrûhtur (haramdır). Kan kesildiğinde ise gusletmeden önce oruç tutması, talâk verilmesi ve mescidden geçmesi helâl olur; ancak gusledinceye kadar cinsel ilişki ve namaz helâl olmaz.
***
Hamd âlemlerin rabbi olan Allâh’a mahsustur. Salât ve selâm yaratılmışların en hayırlısı Muhammed sallallâhu aleyhi ve sellem’in, âlinin ve ashâbının üzerine olsun.
Rabbinin rahmetine muhtaç kul,
Kaan Sâlih.
