-Kolaylaştırılmış Şafiî Fıkhı-
TAHÂRET KİTABI
Rahmân ve Rahîm olan Allâh’ın ismiyle. Hamd, âlemlerin Rabbi olan Allâh’a mahsustur. O’na hamd eder, O’ndan yardım ve mağfiret dileriz. Nefislerimizin şerrinden ve amellerimizin kötülüğünden O’na sığınırız. O’nun hidâyete erdirdiğini hiç kimse saptıramaz, saptırdığını ise hiç kimse hidâyete erdiremez. Şehâdet ederim ki, Allâh’tan başka ibâdete lâyık hiçbir ilâh yoktur. Ve yine şehâdet ederim ki, Muhammed sallallâhu aleyhi ve sellem O’nun kulu ve Rasûlüdür… Bundan sonra:
***
NECÂSETLER VE TEMİZLENME USULLERİ
Necâsetin Tanımı
Necâset, şer’î bir ruhsat bulunmadıkça namazın sahîh olmasına engel olan pis maddelerdir. Cansız maddelerin aslı temizdir; ancak şu yedi sınıf madde bizzat (aynen) necistir:
Bizzat Necis Olan Maddeler
Necis olan şeyler şunlardır:
1. Köpek ve domuz ile bunlardan birinden doğan hayvanlar.
2. Meyte; şer’î usulle kesilmeden ölen kara hayvanları ve eti yenmeyen hayvanlar; ancak insan ölüsü, balık ve çekirge ölüsü temizdir.
3. Akıcı kan ve irin; karaciğer ve dalak ile balık kanı temizdir.
4. İdrar ve dışkı ile mideden gelen kusmuk, mezî ve vedî. Ancak insanın kendi menîsi ile köpek ve domuz dışındaki bütün hayvanların menîsi mutemed görüşe göre temizdir. Mukâbil bir veche göre eti yenmeyen hayvanların menîsi necistir; eti yenen hayvanların sütü de temizdir.
5. Sarhoş edici her türlü sıvı içki.
6. Canlı bir hayvandan koparılan parça -eti yenen hayvanın kıl, tüy ve yünü hâriç-.
7. Meytenin sütü ve insan hâriç eti yenmeyen hayvanların sütü.
Necis Olan Bir Maddenin Kendiliğinden Temiz Hâle Dönüşmesi
Necis olan maddelerden sadece üç şey başka bir mâhiyete dönüşmekle (istihâle ile) temiz olur:
(1) Şarabın, içine dışarıdan taş veya ekmek gibi yabancı bir madde atılmaksızın kendi kendine -güneşten gölgeye veya gölgeden güneşe taşınarak da olsa- sirkeye dönüşmesi; bu durumda küpü de kendisiyle birlikte temiz olur,
(2) Köpek ve domuz dışındaki meyte derisinin dabağlanması,
(3) Necis olan bir şeyin kurtçuk gibi canlı bir hayvana dönüşmesi.
Necâsetlerin Temizlenme Keyfiyetine Göre Sınıfları
Necâsetler temizlenme şekline göre üçe (3) ayrılır:
Necâset-i Muhaffefe yani Hafif Necâset: Henüz iki kamerî yaşını doldurmamış ve anne sütünden başka gıda maksatlı bir şey yememiş erkek çocuğun idrarıdır.
1. Üzerindeki ıslaklık alındıktan sonra mahallin tamamını kaplayacak şekilde su serpmekle temizlenir.
2. Necâset-i Muğallaza yani Ağır necâset: Mezhepte mutemed görüşe göre köpek ve domuzun necâsetidir. Biri temiz toprakla karıştırılmış suyla olmak üzere yedi (7) defa yıkanarak temizlenir.
İmâm Nevevî ise el-Mecmû’ ve er-Ravza’da domuz hakkında özel bir nas bulunmadığı için domuz necâsetinin diğer necâsetler gibi toprak şartı olmaksızın bir defa yıkanmasının yeterli olduğu görüşünü delil bakımından tercih etmiştir.
3. Necâset-i Mütevassıta yani Orta necâset: Bunların dışındaki bütün necâsetlerdir. Eğer rengi, kokusu ve tadı olan “aynî necâset” ise bu vasıfları giderilerek yıkanır. Çok zor çıkan sadece rengin veya sadece kokunun kalması affedilir; ikisi birlikte kalırsa temizlenmiş sayılmaz.
Gözle görülen izi, rengi ve kokusu kalmamış “hükmî necâset” ise üzerinden bir defa temizleyici su akıtmakla temizlenir.
Necâsetin üzerine su döküldüğünde ayrılan yıkama suyu (ğusâle), suyun vasfı değişmemiş, ağırlığı artmamış ve mahalli temizlenmişse temizdir.
Namazda Affedilen Necâsetler
Şu necâsetler meşakkat sebebiyle namazda affedilmiştir:
(1) Gözle görülemeyecek kadar küçük necâset ve kan sıçrantıları,
(2) Pire, bit ve sivrisinek gibi akıcı kanı bulunmayan haşerâtın kanı ile kişinin kendi çıban, sivilce ve yaralarından kendiliğinden çıkan kan ve irin -örfen aşırı dağılmadıkça- çok da olsa affedilir. Şayet kişi bunları kendi fiiliyle sıkar veya kanatırsa, yalnızca örfen az olan miktar affedilir; çok olanı affedilmez. İmâm Nevevî el-Mecmû’da, başkasının bedeninden çıkan kandan da az miktarın affedildiği görüşünü sahîh kabul etmiştir.
(3) Sokak çamuru ve yağmur sularının sıçrantısı,
(4) İdrar kaçırma (selesü’l-bevl) ve istihâza gibi sürekli özür sahiplerinin bez bağladıktan sonra elbiselerine sızan akıntı.
***
Hamd âlemlerin rabbi olan Allâh’a mahsustur. Salât ve selâm yaratılmışların en hayırlısı Muhammed sallallâhu aleyhi ve sellem’in, âlinin ve ashâbının üzerine olsun.
Rabbinin rahmetine muhtaç kul,
Kaan Sâlih.
