ERKEKLERİN HİJYEN AMACIYLA KOL ve
BACAK KILLARINI ALMASININ HÜKMÜ
Temizlik, nezafet ve hijyen amacıyla erkeklerin kol ve bacak kıllarını almalarının, kısaltmalarının veya tıraş etmelerinin şer’î hükmü nedir?
Cevâb: Hamd ve hüküm, Allâh Subhânehu ve Teâlâ’ya mahsustur.
• Mes’elenin Tanımı ve Hükmü
İslâm fıkhında insân bedeninde var olan kıllar, şer’î mükellefiyetler açısından üç ana kısma ayrılarak değerlendirilir:
1. Şer’ân Kesin Olarak Alınması Sünnet Kılınan Kıllar (Fıtrat Kılları): Koltuk altı kıllarının yolunması ve kasık kıllarının tıraş edilmesi gibi bedeni necislikten ve kirlerden arındırmaya mâtuf olan kıllardır.
2. Şer’ân Alınması veya Kesilmesi Kat’î Sûrette Yasaklanan Kıllar: Erkeğin sakalını tamamen kazıması ve kaşların alınması gibi fıtrî hilkati bozucu nitelikteki müdahalelerdir.
3. Şer’in Hakkında Sessiz Kaldığı (Hüküm Belirtmediği) Kıllar: Baş, sakal, bıyık, kaş, koltuk altı ve kasık bölgesi dışında kalan; göğüs, sırt, uyluk, bacak ve kollarda çıkan kıllardır.
Erkeklerin kollarında ve bacaklarında çıkan kılları temizlik, nezafet, spor, cilt sağlığı veya hijyen amacıyla kısaltmaları, tıraş etmeleri veya tüy dökücü vasıtalarla gidermeleri aslen mübahtır (câizdir). Zîrâ bu kılların alınmasını yasaklayan veya emreden sarîh bir dînî nas mevcut değildir.
Ancak bu ruhsatın kat’î ve mukaddes bir sınırı mevcuttur: Erkeğin kollarındaki kılları tamâmen pürüzsüzleştirerek kadınlara benzemeyi (teşebbüh) kastetmesi veya kadın teni gibi göstermeye çalışması kesinlikle harâmdır. Dolayısıyla niyetin nezafet ve temizlik dâiresinde kalması, aşırıya kaçarak nâmahreme süslenme yahut teşebbüh kirliliğine bulaşmaması şer’î bir şarttır.
• Hükmün Delîlleri ve Gerekçeleri:
Allâh’u Teâlâ, şöyle buyurmaktadır:
هُوَ الَّذِي خَلَقَ لَكُمْ مَا فِي الْأَرْضِ جَمِيعًا
“O, yerde ne varsa hepsini sizin için yaratandır.” [Bakara: 2/29]
İslâm hukukunun en küllî kaidelerinden biri, “Eşyada asıl olan mübahlıktır (ibâha-i asliyye)” kuralıdır. Allâh Subhânehu ve Teâlâ’nın yeryüzündeki nimetleri ve beşerî tasarrufları helâl kıldığı bu genel hitap uyarınca; hakkında kat’î bir haramlık nassı bulunmayan tasarruflar mubahtır. Kol ve bacaklar üzerindeki kılları almak da bu genel serbestlik dâiresine dâhildir.
Allâh’u Teâlâ, başka bir âyetinde ise şöyle buyurmaktadır:
قُلْ مَنْ حَرَّمَ زِينَةَ اللَّهِ الَّتِي أَخْرَجَ لِعِبَادِهِ وَالطَّيِّبَاتِ مِنَ الرِّزْقِ
“De ki: Allâh’ın kulları için yarattığı süsü (ziyneti) ve temiz rızıkları kim haram kılmış?” [A’râf: 7/32]
Âyet-i kerîme, müminlerin nezafet ve meşru ölçüler dâhilinde bedenlerini temiz tutmalarını, güzel ve vakarlı görünmelerini teşvik etmektedir. Erkeklerin de aşırı ve hırpani bir görüntü arz eden kol vb. kıllarını temizleyip nezafete riayet etmeleri bu ziynet ruhsatına muvafıktır.
Rasûlullâh sallallâhu aleyhi ve sellem, şöyle buyurmuştur:
مَا أَحَلَّ اللَّهُ فِي كِتَابِهِ فَهُوَ حَلَالٌ، وَمَا حَرَّمَ فَهُوَ حَرَامٌ، وَمَا سَكَتَ عَنْهُ فَهُوَ عَفْوٌ، فَاقْبَلُوا مِنَ اللَّهِ عَافِيَتَهُ، فَإِنَّ اللَّهَ لَمْ يَكُنْ لِيَنْسَى شَيْئًا
“Allâh’ın kitâbında helâl kıldığı helâl, harâm kıldığı harâmdır. Sessiz kalıp hüküm belirtmediği şeyler ise af (mubah)tır. Allâh’ın bu affını kabul edin; çünkü Allâh hiçbir şeyi unutucu değildir.” [el-Hâkim, el-Müstedrek: 2/375; el-Bazzâr, el-Müsned: 1/123]
Şerîat koyucu (Şâri’), fıtrat kılları ile yasaklanan kılların sınırlarını çizmiş, ancak kollar ve bacaklardaki kıllar hakkında sessiz kalmıştır. Bu nebevî beyân uyarınca, hakkında sükût edilen bu kılların alınması, Allâh’ın kullarına bahşettiği bir “af” ve mübahlık dairesindedir.
Rasûlullâh sallallâhu aleyhi ve sellem, başka bir hadîsinde şöyle buyurmuştur:
لَعَنَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمُتَشَبِّهِينَ مِنَ الرِّجَالِ بِالنِّسَاءِ، وَالْمُتَشَبِّهَاتِ مِنَ النِّسَاءِ بِالرِّجَالِ
“Rasûlullâh sallallâhu aleyhi ve sellem, kadınlara benzemeye çalışan erkekleri ve erkeklere benzemeye çalışan kadınları lânetlemiştir.” [Buhârî, Libâs 61; Ebû Dâvud, Libâs 4097]
Bu hadîs-i şerîf, erkeklerin kol kıllarını almasındaki en temel şer’î sınırı koymaktadır. Erkeğin, kadınlara benzemek amacıyla kollarını tamamen epilasyon vb. yollarla pürüzsüz kılması bu lânete dâhil olup harâmdır. Ancak temizlik ve fazlalıkları giderme kastı taşıyan normal tıraş ve kısaltmalar bu nehiy kapsamında değildir.
İbn Abbâs radîyallâhu anhumâ, hac ibâdetindeki bedenî nezafete dâir şöyle buyurmuştur:
“Temizlenmek sünnettendir.” [İbn Ebî Şeybe, el-Musannef: 1/140]
Selef ulemasından Atâ b. Ebî Rabâh rahîmehullâh, erkeklerin beden kıllarını almaları hususunda bir kısıtlama olmadığını ve nezafet için bunun yapılabileceğini beyan etmiştir. [Râfiî, eş-Şerhu’l-Kebîr: 7/378]
İmâm İbn el-Münzir rahîmehullâh, şöyle demiştir:
“Beden kıllarının (kol ve bacaklar) tıraş edilmesinin mubahlığı hususunda ulemanın genel kabulü vardır.” [el-Mecmû’: 7/248]
İmâm Şâfiî rahîmehullâh, bedendeki diğer kılların (sakal ve baş dışındakiler) hükümleri hakkında şöyle demiştir:
“Eğer bir kimse yüzün ve başın dışındaki beden kıllarını tıraş ederse, bunda bir sakınca (beis) yoktur… Çünkü beden kıllarının tıraş edilmesi nezafetle ilişkilidir ve bunda bir haramlık yoktur.” [el-Ümm: 6/89]
İmâm Nevevî rahîmehullâh, şöyle demiştir:
“Sakal ve bıyık dışındaki beden kılları; yani göğüs, sırt, kollar ve bacaklardaki kıllar hakkında ne bir emir ne de bir yasaklama gelmiştir. Dolayısıyla bunların kesilmesi, kısaltılması veya tıraş edilmesi mekruh değildir; bilakis asıl olan ibâhadır (mubahlıktır).” [el-Mecmû’ Şerhu’l-Mühezzeb: 1/342, 8/202]
İmâm İbn Hecer el-Haytemî rahîmehullâh, şöyle demiştir:
“Erkeğin; sakal, bıyık ve kaş dışındaki göğüs, sırt, kol ve bacak kıllarını temizlemesi mübahtır. Ancak kadınlara benzeme kastı ve niyeti taşımamalıdır.” [Tuhfetü’l-Muhtâc: 9/379]
İmâm Şirbînî rahîmehullâh, şöyle demiştir:
“Erkeklerin kol ve bacaklarındaki kılları temizlemesinde bir günah yoktur; zîrâ bu konuda şer’î bir nehiy varid olmamıştır.” [Muğni’l-Muhtâc: 1/145]
• İllet ve Hikmet:
İslâm’da nezafet (temizlik) dînî ciddiyetin bir şiarıdır. Kollar ve bacaklardaki kılların uzayıp kirlenmesi veya kötü kokuya sebep olması durumunda temizlenmesi, dînî temizlik ilkesine (tathîr) uygundur.
• Şartlar ve Sınırlar:
1. Kadınlara benzeme (teşebbüh) niyeti olmamalıdır.
2. Beden bütünlüğüne veya cilt sağlığına zarar verecek aşırı kimyasal muamelelerden kaçınılmalıdır.
3. Kılları alırken avret mahallinin başkasına açılması gibi harâm bir duruma meydan verilmemelidir (kollar erkek için avret değildir).
• Sonuç:
Erkeklerin kollarındaki kılları temizlik, rahatlama ve temiz görünüm (nezafet) amacıyla almaları, kısaltmaları veya tıraş etmeleri câizdir. Ancak erkeğin, kadınlara benzemek amacıyla kollarını tamamen pürüzsüz kılması harâmdır. Temizlik sınırları dâhilinde yapılan müdahaleler ise şer’ân tertemiz bir nezafet ameli kabul edilir.
Bununla birlikte, erkeklerin kollarındaki kılları tamâmen gidermeyi alışkanlık hâline getirmeleri, her ne kadar sırf temizlik ve nezafet maksadıyla yapıldığında câiz olsa da, erkeklere mahsus tabiî görünümün korunması ve kadınlara benzemekten uzak durulması bakımından bundan kaçınmaları daha uygun ve ihtiyatlıdır. Özellikle kolları tamâmen pürüzsüz hâle getirecek şekilde düzenli olarak tıraş etmek, temizlik için gerekli olmadığı hâlde kadınların görünümünü taklit eden bir tarzda yapılırsa harama götüren bir davranış hâline gelir. Bu sebeple erkek için ihtiyaç bulunmadıkça kollarındaki kılları olduğu hâliyle bırakması, temizlik amacıyla müdahale gerektiğinde ise aşırılığa kaçmadan yalnızca ihtiyaç miktarınca kısaltması daha münasiptir.
Allâh Subhânehu ve Teâlâ en iyisini bilendir.
Kaan Sâlih.
